VẢI SỢI TRE CÓ AN TOÀN KHÔNG?
Đây là một trong những câu hỏi dễ xuất hiện khi tìm hiểu về vải sợi tre: Vải sợi tre có an toàn không, đặc biệt với bamboo viscose – một loại sợi cellulose tái sinh có nguồn gốc từ tre.
Với SURE FASHION, đây cũng là một câu hỏi đáng để tìm hiểu kỹ.
Bởi khi phát triển và lựa chọn chất liệu, SURE không chỉ quan tâm đến cảm giác mềm, độ rũ hay hình thức của một loại vải.
Mà một chất liệu còn cần được hiểu từ nguồn nguyên liệu, công nghệ sản xuất, quá trình xử lý cho đến chất lượng của thành phẩm cuối cùng.
Vì vậy, câu hỏi “vải sợi tre có an toàn không?” không nên được trả lời chỉ bằng một chữ có hoặc không.
Muốn hiểu đúng, trước hết cần hiểu vải sợi tre thực chất là gì và tre được biến thành sợi vải như thế nào.
VẢI SỢI TRE LÀ GÌ? TRE CÓ THẬT SỰ ĐƯỢC “KÉO THẲNG” THÀNH SỢI?
Không phải tất cả các loại vải có nguồn gốc từ tre trên thị trường đều được tạo ra theo cùng một cách.
Có thể hình dung đơn giản:
Tre → cellulose → xử lý → tái sinh thành sợi viscose/rayon → dệt thành vải.
Điều đó có nghĩa là tre không được “kéo thẳng” từ thân cây thành một sợi vải mềm mại. Mà giữa thân tre cứng ngoài tự nhiên và một mét vải mềm là cả một quá trình công nghệ phía sau.
Cellulose từ tre được xử lý để chuyển sang dạng có thể tái sinh thành sợi. Sau đó, sợi được tạo thành và sử dụng để dệt vải.
FTC cũng lưu ý rằng nếu một sản phẩm thực chất là rayon hoặc viscose được tạo ra từ tre thì cách gọi phải thể hiện đúng bản chất, chẳng hạn “rayon made from bamboo” hoặc “viscose made from bamboo”, thay vì gọi đơn giản là “bamboo fiber”.
Đây là điểm đầu tiên cần hiểu rõ:
Nguồn nguyên liệu là tre không có nghĩa loại sợi cuối cùng vẫn là “tre nguyên bản”.
VẢI SỢI TRE CÓ SỬ DỤNG HÓA CHẤT KHÔNG?
Có — nếu đang nói đến bamboo viscose/rayon, quá trình sản xuất có sử dụng hóa chất.
Theo FTC, quá trình chuyển cellulose có nguồn gốc từ tre thành rayon có thể sử dụng các hóa chất độc hại và tạo ra chất ô nhiễm trong quá trình sản xuất.
Vì vậy, nếu một sản phẩm được giới thiệu là “vải tre hoàn toàn không sử dụng hóa chất”, tuyên bố đó cần được xem xét cẩn thận.
Nhưng từ đây cũng không nên vội đi đến kết luận:
“Có sử dụng hóa chất → mặc lên người chắc chắn không an toàn.”
Hai vấn đề này cần được tách ra.
Một bên là hóa chất được sử dụng trong quá trình sản xuất.
Một bên là những chất có thể còn hiện diện trong sản phẩm cuối cùng.
Đây là hai câu hỏi khác nhau.
HÓA CHẤT TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI THÀNH PHẨM CÒN CHỨA NHỮNG CHẤT ĐÓ
Một quy trình sản xuất dệt may có thể trải qua nhiều công đoạn:
Tạo sợi → nhuộm → xử lý → hoàn tất → thành phẩm.
Vì vậy, khi đánh giá một chiếc áo có an toàn hay không, câu hỏi quan trọng không chỉ là:
“Quá trình sản xuất có sử dụng hóa chất không?”
Mà còn là:
“Sau khi hoàn thành, sản phẩm còn chứa những chất gì, ở mức độ bao nhiêu và có nằm trong giới hạn an toàn hay không?”
Đó cũng là lý do ngành dệt may có những tiêu chuẩn dùng để kiểm tra thành phẩm cuối cùng.
Một ví dụ là OEKO-TEX® STANDARD 100. Đây là tiêu chuẩn kiểm nghiệm hàng dệt may đối với các chất có khả năng gây hại.
Tiêu chuẩn này kiểm tra sản phẩm xem các chất được kiểm soát có vượt quá những giới hạn đặt ra hay không.
Việc kiểm tra không chỉ áp dụng cho phần vải mà còn có thể áp dụng cho các thành phần khác của sản phẩm như chỉ, nút và phụ liệu.
Mức yêu cầu cũng thay đổi tùy vào mức độ tiếp xúc với da; sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với da phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt hơn.
Theo OEKO-TEX®, STANDARD 100 kiểm tra sản phẩm theo danh mục hơn 1.000 chất có khả năng gây hại, với các yêu cầu và giới hạn được xem xét, cập nhật định kỳ.
Nói đơn giản:
Không chỉ hỏi một chiếc áo được tạo ra bằng cách nào, mà còn cần biết thành phẩm cuối cùng được kiểm soát ra sao.
VẢI SỢI TRE CÓ AN TOÀN KHÔNG? BAMBOO VISCOSE CÓ HẠI CHO SỨC KHỎE KHÔNG?
Không thể trả lời bằng một chữ “có” hoặc “không” cho mọi sản phẩm vì độ an toàn của một sản phẩm dệt may còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Nguồn nguyên liệu.
- Công nghệ sản xuất sợi.
- Nhà máy và hệ thống kiểm soát.
- Hóa chất được sử dụng trong quá trình sản xuất.
- Công nghệ nhuộm và hoàn tất.
- Quy trình xử lý sau sản xuất.
- Và quan trọng nhất: thành phẩm cuối cùng được kiểm nghiệm và kiểm soát như thế nào.
Vì vậy, một sản phẩm bamboo viscose có nguồn gốc và quy trình sản xuất được kiểm soát không nên bị đánh đồng với một sản phẩm không rõ nguồn gốc chỉ vì cả hai cùng được gọi là “vải tre”.
Đó cũng là lý do SURE FASHION không đánh giá một chất liệu chỉ bằng tên gọi.
Tương tự với cách SURE tìm hiểu về Organic Cotton, một chất liệu cần được nhìn từ nguồn nguyên liệu, cách nó được tạo ra cho đến chất lượng của thành phẩm cuối cùng.
Khi nhìn vào một loại vải, câu hỏi không chỉ dừng lại ở “Nó được làm từ gì?” mà còn là: “Nó được tạo ra như thế nào?” và “Thành phẩm cuối cùng có gì để chứng minh cho những điều được nói về nó?”
NHƯNG CÓ MỘT ĐIỀU CẦN ĐƯỢC NÓI RÕ VỀ “BAMBOO”
Tre là nguyên liệu tự nhiên. Nhưng một sản phẩm dệt may có nguồn gốc từ tre không vì thế mà mặc nhiên giữ nguyên mọi đặc tính của cây tre.
FTC đặc biệt lưu ý về những cách gọi và tuyên bố có thể gây hiểu nhầm đối với các sản phẩm rayon làm từ tre.
Cơ quan này cũng lưu ý rằng không nên mặc nhiên tuyên bố rayon hoặc viscose làm từ tre vẫn giữ đặc tính kháng khuẩn tự nhiên của cây tre nếu không có bằng chứng phù hợp.
Điều này rất đáng lưu ý. Bởi khi cellulose từ tre đã được xử lý và tái sinh thành rayon/viscose, sản phẩm cuối cùng không thể đơn giản được xem là “cây tre ở dạng vải”.
Không phải cứ có chữ “Bamboo” trên nhãn thì mọi câu chuyện về tre đều đúng.
Nguồn nguyên liệu là một phần của câu chuyện.
Quá trình biến nguyên liệu đó thành sợi mới là phần tiếp theo.
VẬY SỢI TRE CÓ “XANH” HAY KHÔNG?
Câu trả lời cũng không nên quá đơn giản vì tre là một loại cây sinh trưởng nhanh và có thể được trồng với lượng thuốc bảo vệ thực vật thấp trong một số điều kiện.
Nhưng khi tre được chuyển thành viscose/rayon, câu chuyện môi trường không còn chỉ nằm ở bản thân cây tre.
Quy trình sản xuất sợi cũng quan trọng không kém.
FTC lưu ý rằng quá trình chuyển cellulose từ tre thành rayon có thể sử dụng các hóa chất độc hại và tạo ra chất ô nhiễm.
Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào nguồn nguyên liệu rồi kết luận một sản phẩm là “thân thiện với môi trường”.
Một chất liệu bền vững cần được nhìn rộng hơn:
Nguyên liệu → công nghệ xử lý → hóa chất → năng lượng → nước → quản lý chất thải → sản phẩm cuối cùng.
Một nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên không tự động biến toàn bộ quá trình sản xuất thành “xanh”.
TỪ CÂU HỎI VỀ BAMBOO ĐẾN CÁCH SURE FASHION LỰA CHỌN CHẤT LIỆU
Đây là phần quan trọng nhất đối với SURE FASHION.
Vì trong quá trình tìm hiểu và phát triển chất liệu, SURE nhận ra rằng một chất liệu có nguồn gốc tự nhiên thường rất dễ được kể thành một câu chuyện đẹp:
Tự nhiên. Xanh. Lành. Bền vững.
Nhưng một câu chuyện đẹp chưa chắc đã là một câu chuyện đầy đủ.
Khi đứng trước một chất liệu mới, SURE quan tâm đến nhiều câu hỏi hơn:
- Nguyên liệu bắt đầu từ đâu?
- Nó được chuyển thành sợi bằng công nghệ nào?
- Quá trình sản xuất sử dụng những gì?
- Những yếu tố đó được kiểm soát như thế nào?
- Và cuối cùng, sản phẩm thực tế có gì để chứng minh cho những điều được nói về chất liệu?
Đây cũng là cách SURE nhìn nhận về bamboo viscose.
Không phủ nhận về nguồn gốc tự nhiên của tre. Không phủ nhận vai trò của công nghệ. Và cũng không đơn giản hóa câu chuyện bằng cách nói rằng:
Tự nhiên = tốt.
Hay:
Công nghệ = xấu.
Giữa hai điều đó còn cả một khoảng rất lớn — nơi chất lượng thực sự được quyết định.
TỰ NHIÊN × CÔNG NGHỆ × KIỂM SOÁT × MINH BẠCH
Tre là một nguồn nguyên liệu thú vị.
Công nghệ giúp con người biến cellulose từ tre thành những dạng sợi có thể sử dụng trong ngành may mặc.
Nhưng công nghệ càng phức tạp, chúng ta càng cần hiểu rõ hơn về cách nó được thực hiện.
Bởi với thời trang, một chất liệu đẹp chưa đủ.
Nó cần được hiểu đúng.
Được làm đúng.
Và được kiểm chứng.
Đó là cách những vật liệu từ thiên nhiên có thể được đưa đến gần hơn với cuộc sống hiện đại — một cách có trách nhiệm và minh bạch hơn.
SURE FASHION
Material matters. So does the way we make it.